continu toezicht thuis zonder privacy te schenden

Beter toezicht op gezondheid door continue bewaking thuis

Bij veel chronische aandoeningen moeten zorgvragers vaak naar het ziekenhuis voor controle. Dat is nogal belastend. Het volgende voorbeeld laat zien dat dat ook anders kan. Daarin wordt de periodieke controle bij een chronische aandoening via de beeldtelefoon (zie bovenstaande afbeelding) thuis uitgevoerd. Dit wordt in de praktijk ook wel “telemonitoring” genomend. Zie de reportage van ‘EenVandaag’ (klikken op de voorgaande tekst). Deze reportage uit 2014 duurt 6 minuten maar is zeer de moeite waard. Hij beschrijft hoe speciale pleisters helpen om continu de gezondheidstoestand van een patiënt  te volgen zonder de privacy te schaden.

Het gebruik van dit soort pleisters heeft tot een enorme daling van het aantal ziekenhuisopnames geleid. Door vroegtijdige (en voortdurende!) signalering kan de medische specialist of verpleegkundige eerder contact opnemen met de patiënt om iets aan te passen in de medicatie of nader onderzoek (vaak ook op afstand) te doen. Dat is minder belastend voor de patiënt en geeft ook een veiliger gevoel: er wordt immers voortdurend toezicht gehouden op zijn gezondheid zonder dat dit zijn privacy schaadt.

Inmiddels is deze techniek enorm verbeterd en gebruiken veel ziekenhuizen telemonitoring. De-health monitor van Nictiz (Nationaal Instituut voor ICT in de zorg) van 2018 laat dat duidelijk zien:

Een piepsysteem voor als er iets fout gaat

Een ander voorbeeld vormen de sensoren die de vrijheidsbeperkende maatregelen vervangen. Dat soort technologie wordt noodzakelijk als mensen langer thuis willen blijven wonen. Het afsluiten van de slaapruimte of het cameratoezicht zoals dat in verzorgingshuizen werd toegepast is dan niet meer mogelijk. Dat levert echter wel risico’s op, omdat sensoren minder zekerheid bieden in vergelijking met de vrijheidsbeperkende maatregelen. Maar leven zonder risico bestaat niet. Wij kunnen onze risico’s afwegen en in vrijheid keuzes maken. Bij chronische aandoeningen moet je afwegen hoe optimale vrijheid kan worden geboden zonder de veiligheid betrokkene of die van anderen uit het oog te verliezen? Een leven lang vast zitten of liggen is misschien wel veilig, maar toont weinig respect voor iemands kwaliteit van leven, waardigheid en autonomie.

De ontwikkeling van sensoren is nog in volle gang. Daarbij gaat het niet alleen om elektronische waarneming (zonder camera), maar ook de interpretatie van die waarneming en de koppeling aan een toezichthoudend systeem dat beheerd wordt door de mantelzorger of verpleegkundige. De interpretatie vereist afstemming op de situatie (niet iedere wandeling van een dementerende oudere vormt een risico). De ontwikkeling van ‘zelflerende’ software is in volle gang. Daarnaast is de opbouw van een veilig toezichthoudend systeem niet zo simpel. Sensoren met verschillende invalshoeken moeten met elkaar kunnen communiceren en niet al te gevoelig zijn voor storingen (batterijduur, interferentie van andere apparatuur, enzovoort).

Dit soort systemen zijn eigenlijk niets anders dan ‘piepsystemen’: ze geven een waarschuwing aan de mantelzorger of zorgverlener als er iets uitzonderlijks gebeurt. Op de iPhone kun je met een menu instellen (zie figuur hiernaast) wat er in de gaten gehouden moet worden. Dit geeft de zorgvrager en de mantelzorger of zorgverlener rust: in huis dwalen hoeft geen probleem te zijn, maar zodra de zorgvrager ‘s nachts de voordeur verlaat kan dat een probleem zijn. Dan is een waarschuwing op zijn plaats.