zelf je gezondheid meten

Zelf je gezondheid in de gaten houden wordt hoe langer hoe meer populair.  Je hoeft geen hypochonder te zijn om de ontwikkeling van je gewicht, je bloeddruk of andere gegevens te volgen. Voor mensen die een chronische aandoening hebben geeft het zelf meten vaak meer rust, zeker als dat in overleg met de behandelaar gebeurt. De webpagina van SmartHealth (klikken op voorgaande tekst) geeft een overzicht en kritische beschouwing. Belangrijke pluspunten van zelfmetingen zijn dat:

  • mensen beter voorbereid of beter geïnformeerd op een afspraak met een zorgverlener komen
  • het gebruik van spoedhulp door o.a. hartpatiënten drastisch afneemt. Zo neemt het aantal SEH-bezoeken van hartpatiënten die zelf meten met wel 70 procent af
  • zorggebruikers mede verantwoordelijk worden voor de ontwikkeling van hun gezondheid. Onderzoek toont aan dat dat to betere resultaten leidt
  • de rompslomp van periodieke ziekenhuisbezoeken voor contrôleonderzoek afneemt

Natuurlijk zijn er ook nadelen. Denk maar aan overbezorgde zorggebruikers die bij kleine afwijkingen van hun gemiddelde meetwaarden zich erg ongerust maken. Of het omgekeerde: dat door onoordeelkundig gebruik van de apparatuur een verkeerd beeld ontstaat. Het is daarom verstandig om pas te beginnen met zelfmetingen na overleg met de huisarts en/of specialist.

De markt voor apparaten die je daarbij kunnen helpen is vrijwel onverzadigbaar. We geven op deze pagina een korte impressie, maar willen vooraf aandacht vragen voor de kwaliteit van de metingen en de beveiliging van de informatie. Die laten soms te wensen over.

Als het apparaat door de fabrikant wordt aangemerkt als een medisch hulpmiddel moet het voldoen aan Europese regelgeving.  Belangrijk is waarvoor het hulpmiddel voor bedoeld is. Een horloge dat hartslag meet als indicatie van de conditie bij sporten, is geen medisch hulpmiddel: de fabrikant heeft het niet bedoeld voor diagnose of behandeling. Als het apparaat een medisch hulpmiddel is, dan moet het een CE (“Conformité Européene”) markering hebben dat gevolgd wordt door een nummer. In Europa gaat vanaf voorjaar 2020 de zogeheten Medical Device Regulation (MDR) in, een Europese verordening voor medische hulpmiddelen. Dan zal op de website Eudamed zichtbaar worden aan welke eisen medische hulpmiddelen voldoen (op dit moment is de website nog niet openbaar).

In Nederland  wordt wel hard gewerkt aan de ontwikkeling van standaarden voor hulpmiddelen en de communicatie tussen zorgaanbieders en -gebruikers. In het Leids Universitair Medisch Centrum is daarvoor het Nationaal eHealth Living Lab (NeLL) ondergebracht. Op de pagina “zelf je medisch dossier volgen” gaan we dieper in op de veilgheid van de communicatie over je gezondheid.
Hieronder richten we ons vooral op Apple produkten. Er zullen ongetwijfeld ook andere produkten zijn die aan CE-eisen voldoen, maar dat hebben we niet kunnen achterhalen. Apple heeft met zijn gezondheid app een standaard (FIHR) in de markt gezet die in de meeste gevallen voldoet. De apparatuur die op hun website gepubliceerd wordt voldoet aan twee eisen: (1) De Federal Drug Administration (FDA) van de Verenigde Staten heeft de apparatuur getest en voldoende betrouwbaar gevonden; en (2) elke leverancier moet aantonen dat de beveiliging van de informatie op orde is.

Op de website van Apple (klikken op voorgaande tekst) staan afbeeldingen en beschrijvingen van apparatuur (niet alleen medische hulpmiddelen) die aan de hierboven genoemde standaard voldoen. Op deze pagina beperken we ons tot voorbeelden van medishe hulpmiddelen die aan de eisen van Apple voldoen. We doen dat vooral uit veiligheidsoverwegingen omdat we niet de capaciteit hebben om andere apparaten te testen.

Weegschaal

Sanitas weegschaal (Lidl)

Lidl heeft vaak een goedkope weegschaal in de aanbieding met HealthKit-ondersteuning in de aanbieding. Vorig jaar bleek de Sanitas SBF-70 weegschaal een enorme hit, omdat deze een stuk goedkoper is dan vergelijkbare connected weegschalen van Withings en Fitbit. Voor €25 heb je een weegschaal die je gewicht, lichaamsvetpercentage, hoeveelheid vocht, spiermassa en botmassa via Apple Gezondheidsapp ook naar allerlei andere apps op je iPhone kan doorsturen.

Withings-body-cardio weegschaal

De Withings Body Cardio weegschaal maakt het mogelijk om allerlei extra variabelen te meten. Deze digitale weegschaal meet ook je botmassa en spiermassa. Het is zelfs mogelijk om de snelheid te meten waarmee het bloed door je aderen pompt, de zogeheten pulse wave velocity.  Het is niet helemaal zeker of al die extra gegevens betekenisvol zijn, maar veel gebruikers zijn enthousiast over de mogelijkheden. Alle gegevens die de weegschaal verzamelt, kun  je invoeren in de Apple Gezondheidsapp. Deze weegschaal is wel duurder: ongeveer € 140.

Bloeddrukmeter

Qardio bloeddrukmeter

QardioArm is een klinisch geteste bloeddrukmeter voor de bovenarm waarmee je je hartgezondheid kunt meten en volgen op je iPhone. QardioArm is makkelijk in het gebruik. Je haalt de monitor uit de verpakking, plaatst de opblaasbare band om je arm en drukt op de Start-knop in de Apple Gezondheidsapp op je iPhone. De bloeddrukmeter meet je onder- en bovendruk en hartslag. Bovendien herkent hij onregelmatige hartslag. De meetnauwkeurigheid is klinisch getest en voldoet aan de Europese en Amerikaanse normen (FDA). De prijs is ongeveer € 130.

 

Withings bloeddrukmeter

De Withings bloeddrukmeter verschilt weinig van de QardioArm, zowel wat kwaliteit als prijs betreft. Je vouwt de bloeddrukmeter om je arm en sluit hem aan op je iPhone. Naar gelang het advies van je huisarts kun je de enkelvoudige meetmodus of de drievoudige meetmodus kiezen om een (meer betrouwbaar) gemiddelde te verkrijgen. Op het einde van de meting worden alle resultaten (bovendruk en onderdruk) opgeslagen in de Apple Gezondheidsapp.

Bloedglucosemeter

One Drop bloedglucosemeter

De hiernaast afgebeelde startset (leren foedraal,  prikpen, glucosemeter en potje met teststrips) van Onedrop (CE gecertificeerd) werkt naadloos samen met de gezondheidsapp van de Iphone. Hij is relatief duur (ongeveer € 100) en de teststrips zijn ook niet goedkoop (een jaarabonnement met onbeperkte voorziening van nieuwe strips kost ongeveer € 400). Maar het systeem is veilig, goedgekeurd door de FDA en in de praktijk uitgebreid getest. Deze versie is met name geschikt voor mensen met diabetes type 2. Er zijn ook bloedglucosemeters die continu kunnen meten met behulp van een sensor op de huid. Die systemen zijn met name geschikt voor mensen met diabetes type 1 (of de zwaardere gevallen van type 2). Door te klikken op deze tekst kom je op een website die daarover informatie geeft. Behalve de systemen die direct met de Apple Gezondheidsapp werken, zijn er ook nog andere systemen die registratie op de iPhone mogelijk maken met een eigen app. Door op de volgende tekst te klikken kom je op de website van de iHealth Gluco draadloze glucosemeter terecht. Deze is aanzienlijk goedkoper. De ontwikkeling van dit soort apparaten gaat snel, dus over een half jaar zijn waarschijnlijk weer meer apparaten die je voor de meting van het glucosegehalte kunt gebruiken in combinatie met de gezondheidsapp.

Hartslagmeter

De hierboven afgebeelde hartslagmeter van WAHOO is één van de vele (oudere) mobiele hartslagmeters die via een aparte elastische borstband met sensor gegevens kunnen leveren. In de afgelopen twee jaar zijn nieuwe technieken ontwikkeld die in het gebruik veel eenvoudiger zijn.

De bekendste is de Apple Watch serie 3 of 4 (zie afbeelding) die kleine ledlampjes aan de achterkant van het horloge de hartslag meten. De informatie wordt via een beveiligde verbinding doorgestuurd naar de iPhone. Behalve hartslagmetingen kan de Apple Watch 4 ook ECG’s maken volgens een EC standaard en kunnen waarschuwingen worden gegeven bij bepaalde afwijkingen van de hartslag. Bijzonder is ook de valdetectie. Die registreert de val.  Blijk je na een val niet te bewegen, dan belt het horloge automatisch de hulpdiensten.

Overige meetinstrumenten en gegevensdragers (zoals bijvoorbeeld Apple Watch)

Er zijn veel meer meetinstrumenten dan hierboven worden getoond. Denk aan thermometers, stappentellers, intelligente pleisters enzovoort. Die behandelen we hier niet, omdat:

  • thermometers tot nog toe de invoer van een aparte app vereisen, die de gegevens opvangt. Daarna kun je die gegevens meestal weer doorsturen naar de gezondheidsapp, maar dat vereist weer een afzonderlijke handeling. De Kinsa Smart thermometer op de website van Apple is een voorbeeld. Die is wel door de FDA goedgekeurd en biedt een veilige communicatie met de iPhone aan, maar het is niet helemaal wat we beogen: alles op één plek, makkelijk te bedienen en overzichtelijk.
  • de stappenteller overbodig is, omdat die al in de iWatch/iPhone (en andere smartphones) is ingebouwd. Als je op de Apple Gezondheidsapp klikt en in het openingsscherm op ‘vandaag’ klikt dan krijg je een overzicht van het aantal stappen dat je (met de iPhone bij je) hebt gemaakt en de afgelegde afstand.
  • sommige metingen alleen op advies van de huisarts of specialist worden uitgevoerd, zoals bijvoorbeeld met intelligente pleisters het geval is. Het gaat dan meestal om continue monitoring van een chronische aandoening. De website van ICT Health geeft een impressie (klik op voorgaande tekst) Denk aan hartbewaking, ernstige vormen van diabetes of COPD patiënten. Iedereen die wel eens een 24 of 48 uurs-onderzoek naar mogelijk hartfalen heeft ondergaan weet dat het gedoe met een Holter met draden op het lichaam en een kastje om de nek geen pretje is. In dat soort situaties zal de behandelend arts je een meetinstrument meegeven. Het zou mooi zijn als dat meteen gekoppeld kan worden aan de Apple Gezondheidsapp, want dan kan je het ook zelf volgen, in plaats van achteraf te horen ‘hoe het gegaan is’.

Als er meer meetinstrumenten op de markt komen die direct op een veilige en betrouwbare manier gekoppeld kunnen worden aan de Apple Gezondheidsapp, dan zullen we dat melden. Behalve  het zelf meten, kunnen bepaalde gegevens zoals lengte, bloedgroep, bekende allergieën en telefoonnummers van personen die in noodsituaties gewaarschuwd dienen te worden natuurlijk handmatig worden ingevoerd in het Medische ID van de iPhone. In noodsituaties kunnen dat soort gegevens zeer waardevol zijn.

Naast de iPhone kan ook de Apple Watch gebruikt worden als drager van gegevens uit de Apple gezondheidsapp. Sommige typen van de Apple Watch hebben als bijkomend voordeel dat ze ook de hartslag kunnen meten (of liever de pols). Noodoproepen zijn via de Apple Watch ook makkelijk in te stellen. Voor veel gebruikers is dit aantrekkelijker dan met een ‘Medic Alert’ drukknop om de hals te dragen. De ervaring leert dat die na enige tijd gedragen te zijn meestal in de fruitmand aan een schilderijhaakje komen te hangen.